Moja prababka Anna z Plischów Wieczorkowa była kobietą niezwykłą. Odkąd pamiętam, zawsze stawiano mi ją za wzór do naśladowania. Nie było mi dane poznać prababkę - zmarła 4 lata przed moim urodzeniem, jednak wiele o niej słyszałam. Zarówno moja mama jak i jej rodzeństwo często wspominają "babcię Annę". Z tych opowieści wiem, że prababka była piękną, elegancką kobietą, do końca życia pracowitą. Można ją scharakteryzować jako wielką patriotkę i typową Matkę-Polkę.

Anna Plisch, córka Johanna i Marii z.d. Nierychły, urodziła się 23 października 1881 roku. Akt urzędowy jako miejsce urodzenia podaje Doms Dampfmühle Lukasine. Odmienne informacje podaje akt chrztu Anny, według tego dokumentu, urodziła się ona w miejscowości Kornowatz a ochrzczona została mając dwa dni, w parafialnym kościele w Pogrzebieniu. Trudno powiedzieć skąd wynikają te różnice i gdzie faktycznie urodziła się Anna. Ona sama nigdy nie wspominała o Kornowacu za to zawsze mówiła iż urodziła się w Lukasine. Możliwe jest, że sama nie wiedziała o tym, że przyszła na świat w Kornowacu, gdyż jako małe dziecko mieszkała z rodzicami i rodzeństwem właśnie w Lukasynie, gdzie jej ojciec dzierżawił młyn.

W 1888 roku Anna zaczęła uczęszczać do szkoły podstawowej. Niestety w swym życiorysie nie podaje w jakiej miejscowości miało to miejsce. Ukończyła osiem klas szkoły podstawowej, co wskazuje, że przez kilka ostatnich lat uczyła się w Rybniku. Następnie skończyła dwie klasy liceum, także w Rybniku. Biegle władała trzema językami: niemieckim, polskim i francuskim, dobrze jeździła konno.

Opowiadała, że jako młoda dziewczyna była guwernantką dla dzieci hrabiostwa Skrzyńskich w Sosnowcu.

Anna uczyła się też krawiectwa i póxniej pracowała w tym zawodzie

Ok. 1895 roku poznała swojego przyszłego męża, Teofila Wieczorka.

Teofil przyjaźnił się z Johannem, ojcem Anny. Przychodził do domu Plischów porozmawiać o polityce, o tym kiedy odrodzi się Polska. Siedem lat starszy mężczyzna imponował młodej dziewczynie. Prawdopodobnie pod jego wpływem Anna zaangażowała się w działalność patriotyczną na rzecz polskości Śląska. Razem biorą udział w przedstawieniach teatrów amatorskich i występach towarzystw śpiewaczych. Anna jest współzałożycielką Towarzystwa Śpiewaczego "Seraf" i "Sokół" w Rybniku. Pracuje społecznie w organizacjach narodowych.

Anna i Teofil pobrali się w Rybniku, 5 listopada 1900 roku. Według tego dokumentu, panna młoda przed ślubem mieszkała przy ulicy zwanej Lappland (obecnie ulica Dworek). Miejsce to leży na pograniczu dzielnicy Smolna i właściwie trudno określić jego terytorialną przynależność do niej. Wiemy jednak z całą pewnością, że w roku 1892, kiedy urodziła się siostra Anny, Maria, Plischowie mieszkali na Smolnej. Pojawia się tu kolejne pytanie, które jak dotąd pozostaje bez odpowiedzi: czy rodzina Plisch zamieszkiwała w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku przy ulicy Lappland czy też wcześniej osiedliła się w centrum Smolnej a przed rokiem 1900 przeniosła się na Lappland? A może tylko Anna mieszkała w tym miejscu? Z powodu braku dokumentacji nie udało mi się tego ustalić.

Kiedy Anna wychodziła za mąż, jej matka Maria była bardzo zmartwiona, gdyż nie mogła zapewnić córce ślubnej wyprawy. Okazało się jednak, że jej córka była bardzo zaradna i już mając 16 lat, zaczęła przygotowywać sobie wyprawę ślubną. Po nocach przy ogarku świecy, szyła i haftowała w tajemnicy przed rodziną. Wychodząc za mąż Anna miała 19 lat, a w wiklinowej skrzyni z jej wyprawą ślubną znajdowały się obrusy, serwetki, ręczniki, pościel, koszule itp., wszystkie z pięknie wyhaftowanym monogramem. Każda z tych rzeczy uszyta była ręcznie - pierwszą maszynę do szycia Anna dostała dopiero w prezencie ślubnym - maszyna ta istnieje do dzisiaj i nadal jest sprawna

Po ślubie Anna i Teofil zamieszkali w Rybniku u rodziców Teofila, przy dzisiejszej ul. Wyzwolenia. Zajmowali tam mieszkanie na piętrze a na parterze po prawej stronie Teofil miał warsztat stolarski.

Anna nie pracowała w polu (co czasami miała jej za złe rodzina męża), szyła i gotowała dla całej rodziny Wieczorków a także dla pracowników Teofila.

W Rybniku przyszła na świat czwórka ich dzieci: 23 listopada 1901 roku urodził się Władysław, 23 lipca 1903 roku, Ryszard, Józef przyszedł na świat 17 września 1905 roku a Anna Maria 29 listopada 1908 roku.

W tym czasie Teofil, w wyniku swej działalności patriotycznej, spotykał się z ostrymi szykanami ze strony władz. Został zmuszony do zlikwidowania warsztatu stolarskiego i opuszczenia miasta. Wraz z żoną i dziećmi, w 1909 roku przeprowadził się do Ligoty Katowickiej. Tam właśnie, 22 lutego urodził się kolejny syn Wieczorków, Alfred Teofil.

Teofil podjął pracę na kolei a Anna dorabiała krawiectwem.

Wkrótce rodzina znów się przeprowadziła, tym razem do dzielnicy Katowic o nazwie Dąb. Tam, 10 sierpnia 1915 roku, Anna urodziła swe ostatnie dziecko - Marię Teresę - moją babcię.

W 1917 roku Anna brała czynny udział w pracach Towarzystwa Polek i Czytelni Kobiet.

Teofil był założycielem P.O.W. kolejarzy w Katowicach, która formalnie zaczęła działać 1 sierpnia 1919 roku. Anna włączyła się do pracy w organizacji. Była kurierką pomiędzy miejscowym dowództwem a Komendą w Sosnowcu. W działalność kurierską zaangażował się także najstarszy syn Wieczorków, Władysław (późniejszy powstaniec śląski, komendant katowickiej P.O.W a także poseł do sejmu śląskiego). Często przewoził tajne dokumenty zaszyte w ubraniu.

W 1920 roku na rodzinę spadło nieszczęście. 30 stycznia 1920 roku, w skutek zapalenia płuc zmarł Teofil. Przy śmierci obecni byli: dzieci, Anna oraz długoletni przyjaciel Teofila, ksiądz Teodor Kubina, późniejszy biskup Częstochowy.

Pogrzeb Teofila był wielką narodową manifestacją. Anna otrzymała od Komisji Alianckiej propozycję by trumnę na cmentarz nieśli francuscy żołnierze. Siostra Anny, Martina, ostrzegała, że może być to przez Niemców odebrane jako prowokacja, dlatego Anna odrzuciła propozycję.

Po śmierci męża Anna sama zajmowała się dziećmi i aby nieco otrząsnąć się po tragedii, wraz z małą Marią, latem tego samego roku pojechała na wakacje organizowane w majątku hrabiny Chłąpowskiej. Z tego okresu pochodzi niezwykle interesujący dokument - paszport wystawiony przez Komisję Międzysojuszniczą (zobacz zdjęcia po lewej stronie na dole).

Anna brała udział w pracach Polskiego Komitetu Plebiscytowego dzielnicy Katowice - Karbowa. W czasie działalności Komisji Międzysojuszniczej, niemieckie bojówki napadały na polskich działaczy plebiscytowych. W Katowicach, podczas wiecu, Francuzi musieli użyć broni, zabijając dziesięciu Niemców. W odwecie Niemcy zmordowali cieszącego się sympatią, polskiego patrotę - dr Andrzeja Mielęckiego. Dr Mielęcki wracał właśnie do swojego domu po opatrzeniu rannego Władysława Wieczorka (najstarszego syna Anny i Teofila), kiedy to na ul. Warszawskiej w Katowicach zaatakowali go Niemcy. Po brutalnym pobiciu, zamordowali doktora a jego ciało wrzucili do pobliskiej Rawy.

17 sierpnia 1920 roku, bojówki niemieckie napadły na siedzibę polskiego Komitetu Plebiscytowego w Katowicach przy późniejszej ulicy Plebiscytowej. Anna i jej trzej synowie, Ryszard, Józef i Władysław, który był komendantem ochrony tego budynku, brali czynny udział w obronie komisariatu. Władysław i Anna zostali aresztowani. Na wniosek władz alianckich, Annę zwolniono z aresztu. Wracając do domu została napadnięta przy ul. Zamkowej, w pobliżu mieszczącej się tam wówczas Komendy wojska francuskiego. Dzięki interwencji francuskich żołnierzy, uszła z życiem.

Przed III powstaniem brała udział w dostarczaniu broni dla powstańców. Broń przechowywana była w domu Wieczorków. W jej przenoszeniu do dzielnicy Karbowa, pomagały dzieci, Anna i Alfred. Przenosili oni amunicję ukrytą w koszu pod obierkami po ziemniakach.

Na skutek wyników plebiscytu, w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku, wybuchło III powstanie śląskie.

Anna pomagała swemu synowi, Władysławowi, w organizowaniu oddziału powstańczego na Karbowej. Władysław był dowódcą I kompanii szturmowej 1 Baonu 3 pułku powstańczego im. Dąbrowskiego Niemczyka. W powstaniu walczyli także Józef i Ryszard. Anna organizowała lekarstwa, materiały opatrunkowe a także żywność dla placówki powstańczej w Karbowej.

W okresie międzywojennym była członkiem Związku Powstańców Śląskich, Towarzystwa polek, Związku Obrony Kresów Zachodnich i PCK.

Po II Wojnie Światowej mieszkała wraz z córką Anną i synem Alfredem, w Katowicach przy ul.Wojewódzkiej. W latach siedemdziesiątych przeprowadziła się do Sopotu, do córki Marii. Moja prababka nie wyszła ponownie za mąż, we wdowieństwie pozostała przez 53 lata, do końca kochając tylko jednego mężczyznę - swojego "Teosia".

W 1972, Rada Państwa, uchwałą z dnia 26 kwietnia 1972 roku, za udział w Powstaniach Śląsich, mianowała Annę Wieczorek z.d. Plisch na stopień podporucznika.

Anna zmarła 1 kwietnia 1973 roku, w Sopocie, w mieszkaniu swej córki Marii. Jej ciało zostało przewiezione do Katowic, gdzie spoczęła na wieczność u boku swego ukochanego męża Teofila.