Wieś Robczysko położona jest w gminie Rydzyna, w powiecie leszczyńskim i zamieszkuje ją obecnie ok 310 mieszkańców.

Niezwykle trudno znaleźć mi informacje dotyczące tej miejscowości.

Robczysko należy do parafii Pawłowice a z pawłowickim majątkiem było przez wieki nierozerwalnie związane.

Jak podaje, wydany w 1888 roku "Słownik Królestwa Polskiego i Innych Krajów Słowiańskich", pod red. Sulimierskiego, w roku 1310 Robczysko wchodziło w skład powiatu ponieckiego. W roku 1580 Bartłomiej Pawłowski posiadał "na Robczysku 3 i 1 łanów osiadłych i 1 zagrodnika" a Stanisław Bojanowski wiatrak, 3 łany osiadłe i 1 karczmarski. Pod koniec XVIII wieku Robczysko należało do Maksymiliana Mielżyńskiego. Według wyżej wymienionego słownika, w latach osiemdziesiątych XIX wieku w Robczysku znajdowało się 15 domów, zamieszkałych przez 122 mieszkańców wyznania katolickiego. Miejscowość miała 195 hektarów obszaru, z czego 163 ha roli, 22 ha łąk i 2 ha lasu. Wieś nadal należała do dóbr pawłowickich, których właścicielem był wtedy Leon hrabia Mielżyński.

Przed rokiem 1910 dzieci z Robczyska chodziły do szkoły w Pawłowicach. W 1910 roku, za 24000 marek niemieckich, wybudowano w Robczysku jednoklasową szkołę, której pierwszym nauczycielem został Antoni Kaczmarek. Na stronie www.klasaa.net znajduje się kronika szkoły w Robczysku za lata 1919-1959 - zapraszam do lektury.

"Słownik historyczno - geograficzny województwa poznańskiego w Średniowieczu", podaje kolejne ciekawe informacje o Robczysku (fragmenty poniższych wypisów zostały zaczerpnięte ze strony www.klasaa.net):

1410 Jan Czerniński vel Rydzyński dziedzic w Rydzynie, starosta wschowski 1414 zapisuje czynsz 20 grzywien od sumy 200 grzywien dla altarii Znalezienia Krzyża Ś. I Poczęcia NMP w katedrze poznańskiej na wsiach Dąbcze 8 grzywien, oraz po 4 grzywny na wsiach Robczysko, Kłoda i Pawłowice (Wp. 5 nr 167);

1446 Jan Rydzyński [zginął 1454 pod Chojnicami]; syn Stefana zapisuje żonie Agnieszce [Wyskociance?] po 400 grzywien posagu i wiana na 1 swych dóbr, tzn. na mieście Rydzyna, na wsiach Dąbcze, Pawłowice, Robczysko, Kłoda, Tarnowo[= Tarnowa Łąka] i na 1 Przybina (PG 2, 168v); 1449 w imieniu tegoż woźny zapowiada drogi (semite indirecte), płone pastwiska, lasy odpowiednie do hodowli chmielu, żołędzie, jabłka, gruszki i inne owoce we wsiach Pawłowice, Dąbcze, Robczysko, Kłoda, należących do dóbr Rydzyna (KośćZ 13, 455a).

1446 Jan młodszy z Rydzyny [syn zmarłego Jana] daje swoje części we wsiach Pawłowice, Robczysko, Nowa Wieś [koło Rydzyny] i 1 Przybina stryjowi Wawrz. Rydzyńskiemu (PG 7, 247a).

1459 Mikołaj Czarnisz pleban w Pawłowicach pozywa Macieja Karczmarza w Pawłowicach o 22 grzywny za sprzedane mu meszne; Maciej zeznaje, że transakcja dotyczyła 8 małdratów zboża (owsa i żyta) z Robczyska i Kociug oraz 15+4 ćwierci owsa i 44 ćwierci żyta z Pawłowic; należność za to zboże Maciej ma według umowy zapłacić na przyszłe Zapusty; ponieważ jednak pleban zeznawał inaczej, biskup deleguje Marcina altarystę ze Śremu, aby (razem z 4 mieszkańcami Pawłowic) wyjaśnił sprawę na miejscu; Mikołaj Czarnisz daje Tomaszowi z Rogaczewa, plebanowi w Osiecznej, 22 grzywny, które otrzymał od Macieja karczmarza, [jako intencję mszalną?] (pro anima sua; AE II k. 6, 8).

1474 Wawrz. Pawłowski (Rydzyński) zapisuje żonie Adzie po 400 grzywien posagu i wiana na wsiach Robczysko i Pawłowice (PG 9, 11v);

1493,1519 Maciej [I] Pawłowski z bratem Dobrogostem posiadają Robczysko (PZ 22, 140; KośćZ 23 k. 54v, 55);

1492,1497,1502,1513, tenże Maciej [I] (w 1492: Pawłowicki) zapisuje [czterokrotnie] żonie Sędce [córce Mikołaja Janowskiego kasztelana śremskiego z Pakości] po 400 zł węgierskich na 1 wsi Pawłowice i na 1 Robczyska, a w 1513 tylko na Pawłowicach; w 1513 Sędka kwituje oprawę zapisaną jej przez męża w 1492 i 1497 (PG 10, 166; PG 7, 135v; PG 12, 186v; PG 14, 200, dawniej s. 398; PG 68, 271v);

1524 temuż Maciejowi jego żona Katarzyna Sędka daje swą oprawę po 400 grzywien posagu i wiana zapisaną na Pawłowicach i na Robczysku [sic!], a on daje jej w dożywocie całe swe dobra w Pawłowicach i Robczysku, Żakowie i Żakowie Małym (PG 16, 11v);

1501 Bartłomiej Pawłowski zapisuje żonie Małgorzacie córce Andrzeja Brodnickiego po 500 zł posagu i wiana na 1 Pawłowic i 1 Robczyska, a ona kwituje go z oprawy zapisanej na Nowej Wsi (KośćZ 19, 85v; KośćZ 22, 74v; KośćZ 24, 135v); 1523 tenże sprzedaje z zastrzeżeniem prawa odkupu Mikołajowi Rydzyńskiemu 5 1 łana roli opustoszałej w Nowej Wsi za 70 grzywien (PG 15, 505v)

1510 w Pawłowicach: 2 dziedziców, folwark podzielony między nich, 25 łanów osiadłych, 17 łanów opustoszałych (Dobrogost uprawia 4 łany opustoszałe, a Maciej 2 łany opustoszałe), 2 karczmy, które tylko (tantum) szynkują, sołectwo; ci sami panowie posiadają Robczysko (LBP 134);

1510 kościół parafialny ŚŚ. Mikołaja i Barbary; do parafii należą wsie: Pawłowice, Kociugi i Robczysko; pleban w Pawłowicach pobiera dziesięcinę z folwarku w Kociugach oraz wiardunki [dziesiętne] i meszne z Robczyska; wiardunki dziesiętne z łanów kmiecych i sołectwa w Pawłowicach oraz z łanów kmiecych w Kociugach należą do [uposażenia klucza krobskiego] biskupa poznańskiego (LBP 134).

1530 w Pawłowicach staw Tuleja, młyn; mieszkańcy mają prawo wolnego wyrębu w lesie w Robczysku (PG 14, 200, dawniej strona 398).

1534 Maciej [I] Pawłowski z bratankami Maciejem, Wawrzyńcem i Piotrem posiadają Robczysko (KośćZ 25, 214, dawniej k. 209); 1535 tenże wspomniany jako zmarły (KośćZ 25, 248, dawniej k. 242v).

1542 Maciej [I] Pawłowski, syn Wawrzyńca zapisuje żonie Annie, córce Jana i Reginy Chrzypskich, po 300 grzywien posagu i wiana na połowie części należnych mu w działach z braćmi we wsiach Pawłowice, Robczysko, Żakowo i Nowa Wieś;).

1545 Mikołaj Pawłowski [syn Bartłomieja] zapisuje żonie Zofii córce zmarłego Jana Chrzypskiego po 300 grzywien posagu i wiana na połowach swych części, jakie mu się należą w działach z braćmi w Pawłowicach, Robczysku, Żakowie i Nowej Wsi (PG 18, 171v); 1545 Zofia Chrzypska żona Mikołaja daje w dożywocie swej matce Reginie wdowie po Janie Chrzypskim połowy wsi Śródka, Przyborówko i część wsi Pakawie (PG 18, 175).

1574 Jan Pawłowski z Wierzbna [syn Macieja II]: zapisuje żonie Zofii córce Macieja Proskiego, a wdowie po Marcinie Niegolewskim, po 2000 zł posagu i wiana na 1 Przybina, na częściach w Pawłowicach i w Robczysku oraz na połowach wsi Śródka i Pakawie w powiecie poznańskim (PG 21, 454v);

1577 Anna Chrzypska vel Pawłowska, wdowa po Macieju [II] Pawłowskim, zawiera ugodę z synem swym Bartłomiejem w sprawie podziału dóbr w Pawłowicach i Robczysku: poprzednio Bartłomiej dokonał już działu w tychże wsiach ze swym bratem Janem; Bartłomiejowi przypadnie po śmierci matki cała jej oprawa, jednakże on i jego potomkowie będą musieli wypełniać wszystkie zobowiązania z tych dóbr, zaciągnięte przez matkę; matka otrzymuje w Pawłowicach: 1 dworu z mlecznem, łaźnią, wozownią, kownatką, piwnicą i owczarnią oraz cały plac ogrodzony od izdebek czyli kownat aż do samborzy, 1 ról folwarcznych we wszystkich 3 polach oraz część ról pustych, 1 kmieci 9według własnego wyboru), 2 zagrodników, łąki przy stawie Tuleja i przy stawie wielkim oraz 2 pastewniki tamże; Bartłomiej otrzymuje w Pawłowicach: 1 folwarku [tzn. ról folwarcznych, o dworze brak wzmianki], 1 ról pustych, 1 kmieci, pastewnik za dworem ku młynowi; w Robczysku matka otrzymuje 1 zagrodnika, 2 ogrody i łąkę wielką przy granicy z Przybinem, a Bartłomiej wszystkie role puste i wszystkie pozostałe łąki; stawy rybne w Pawłowicach: Bartłomiej otrzymuje staw Tuleja położony "między folwarkami", a staw wielki koło dworu oraz sadzawki mają mieć wspólnie: razem mają staw zarybiać i razem dzielić się rybami lub pieniędzmi po ich sprzedaży; matka ma prawo korzystać z ryb w każdej chwili; pasterze Bartłomieja mają pasać bydło matki; poddani obu stron wspólnie mają budować płoty, tam gdzie będą potrzebne oraz utrzymywać [wspólne] rowy; matka ma prawo wyrębu drzew w Pawłowicach i w Robczysku; w Pawłowicach znajduje się również część (dworu) Mikołaja Pawłowskiego [syna Bartłomieja i Małgorzaty Brodnickiej] (KośćG 31, 214-216).

1590 Bartłomiej Pawłowski pozywa Stanisława Gołaskiego sive Bojanowskiego, posiadacza [części?] Robczyska, o zbytnie spiętrzenie wody w stawie Pośrednim w Robczysku, wskutek czego staw Tuleja, który zawsze był "spustny", nie daje się spuścić i zalewa sąsiednie grunty (KośćZ 71, 456v).